Practicum Spreken en Verstaan
 

1-4 Spraaksegmenten beluisteren


Kies je in Praat de optie View & Edit dan krijg je in een nieuw venster bovenin een oscillogram (de golfvorm) van de gekozen zin te zien. Dit is een weergave van het microfoonsignaal als functie van de tijd. Je ziet nu de snelle luchtdruktrillingen waaruit geluid bestaat. Door de golfvorm in detail te bestuderen valt iets te leren over de tijdsduur, de intensiteit en de periodiciteit van het stemgeluid. 

Meestal zie je echter meer dan alleen de golfvorm want het Edit venster kan veel meer laten zien. Zoals:

Zover zijn we nog niet. Daarom gaan we eerst de editor aanpassen om het oscillogram in zijn eenvoudigste vorm zichtbaar te maken. Kies in het editor venster de menu optie View>Show Analysis en vink in dit venster alle opties uit en eindig met OK.

Vervolgens zie je in de editor alleen het oscillogram afgebeeld

In dit venster kun je elk willekeurig deel van het weergegeven signaal selecteren door eerst met de muis een beginpunt aan te klikken, en vervolgens, terwijl je de muisknop ingedrukt houdt, verder te slepen. Het geselecteerde deel wordt daarbij roze gekleurd. Door op de knop sel te drukken wordt alleen het zojuist geselecteerde deel getoond. Zo kun je inzoomen. Selecteer nu weer een gedeelte binnen het zojuist vergrote gedeelte. Zo krijg je een steeds korter stukje spraak te zien.

De knoppen:

all     = weer het totale geluidsbestand laten zien
in      = met vaste stapjes inzoomen
out    = met vaste stapjes uitzoomen
sel     = het met de muis geselecteerde stukje spraak beeldvullend maken (uitvergroten).
bak   = terug naar vorige selectie
 

Beluisteren

Onder het oscillogram bevinden zich drie balken die tegelijk knoppen zijn die het afspelen starten. De onderste balk speelt het gehele fragment af, de middelste balk alleen het gedeelte dat binnen het venster zichtbaar is. De bovenste balk kent drie gebieden, links van de selectie, binnen de (roze) selectie en rechts van de selectie.

In de balken staat de tijdsduur van het segment. De eenheid is seconden, maar wordt tot 6 cijfers achter de komma getoond. Het meest rechtse cijfer geeft dus microseconden aan. Dat is eigenlijk veel te precies. De duren van de meeste spraakverschijnselen drukken we uit in hele milliseconden (ms).

Speel voor DJ door zelf selecties te maken en deze (herhaald) af te luisteren. Probeer specifieke spraakklanken geisoleerd hoorbaar te maken. Kijk of je een verband kunt ontdekken tussen de klank en de weergegeven golfvorm.

Opdracht

- Selecteer alle afzonderlijke klanken in de woorden 'leven' en 'schijnt' (je hoeft geen plaatjes te maken van deze segmenten).
- Hoe lang is elk van deze klanken (in hele ms)? [Ga niet eindeloos luisteren! Een globale indicatie is voldoende; in het volgende practicum gaan we meer precies segmenteren en labelen met een handiger optie in Praat]
- Waren de grenzen tussen de klanken altijd even duidelijk te bepalen? Voor welke klanken ging dat wel en voor welke ging dat minder goed?

- Je kunt je onzekerheid uitdrukken in de breedte van het interval (in ms) waarbinnen je twijfelt waar de grens ligt. Hoe breed is dat interval voor de duidelijkst en dus precies te bepalen grens, en hoe breed voor de moeilijkst te bepalen grens? Ook hier gaat het nu weer om een globale indicatie!
- Kun je klanken onderscheiden naar duidelijke verschillen in de golfvorm? Beschrijf die verschillen.

Deze vragen moet je in je verslag beantwoorden. In totaal mag dat dit keer hooguit 1,5 pagina beslaan. Het wordt onderdeel van een verslag over de practica 1-4. Pas daarna moet je het inleveren.

Open een tekstverwerker tijdens het practicum en schrijf daarin nu alvast je bevindingen in ruwe vorm op. Als je fonetische symbolen wilt gebruiken in je tekst, kies dan het font SILDoulosIPA.

 

1 introductie  2 beluisteren  3 Praat  4 segmenteren  5 tekenen