De Toren van Babel

cursuscode 200300805

2003-2004, blok 1, september-november


Nieuws | Inhoud | Onderwijsvorm en toetsing | Draaiboek | Wat nu?


Nieuws

  1. Hartelijk dank voor jullie werk en inzet in deze cursus (en voor jullie lovende evaluaties), en hopelijk tot ziens!
  2. [2003.11.25] Inmiddels is het tentamen nagekeken, en ook alle opdrachten. Alle cijfers zijn beschikbaar (maar onzichtbaar) in WebCT — en hier zichtbaar (zie ook WebCT > Prikbord). Controleer je cijfers, en als je denkt dat er iets niet klopt, laat me dat dan zo snel mogelijk weten (per e-mail). Binnenkort zal ik de eindcijfers doorgeven aan de studie-administratie.
    De studenten die een onvoldoende hadden voor de HTML-toets (0311227, 0360902, 0308501, 0303879) moeten die nog herkansen voordat ik hun eindcijfer zal doorgeven.
  3. [2003.11.04] De uitslag van de HTML-toets is te vinden op de website van dat onderdeel:
    http://www.destombe.nl/minihtml/toets.shtml . Dit onderdeel moet voldoende zijn afgesloten. De vier studenten bij wie dat niet het geval is, moeten contact op nemen met de docent voor een herkansing.
  4. [2003.09.19] Tijdens de eerste Internationale Taalkunde Olympiade, vorige week in Bulgarije, heeft het Nederlandse team een van de eerste prijzen behaald.
    Bron: via Taalpost, van Universiteit Leiden, http://www.onzetaal.nl/tp/?tp=1811, met leuke voorbeeld-opgave.
  5. [2003.09.25] Bijspijker-tips over grammaticale terminologie vind je in het draaiboek, bij maandag 22 september.
  6. Onderaan deze pagina is een rubriek Verder Surfen toegevoegd, met verwijzingen naar aardige of interessante webstekken over taal. Ik houd me aanbevolen voor jullie suggesties!

Praktische informatie

Docent

Hugo Quené
e-mail Hugo.Quene@let.uu.nl,
Trans 10, kamer 2.25,
spreekuur: dinsdag 14:00-15:30 en volgens afspraak

Reader

Reader De Toren van Babel, cursuscode 200300805.
Deze reader is te verkrijgen bij het Studiepunt Letteren, Drift 8, 3512 BS Utrecht.

Extra leesstof

Zie ook de rubriek Verder lezen onderaan deze pagina.

Rooster

cursusjaar 2003-2004, blok 1
maandag 10.00-12.00KNG80, 1.02
woensdag10.00-12.00Drift 21, 0.03
vrijdag 10.00-13.00Drift 21, 0.03

Inhoud

Deze cursus biedt een oriëntatie op de taalkundige variant van Taal- en Cultuurstudies/Algemene Letteren. We besteden aandacht aan de grote verscheidenheid aan talen die in de wereld gesproken worden en aan de uniforme bouwprincipes die aan deze verscheidenheid ten grondslag liggen.

In het eerste deel van de cursus bekijken we de enorme variatie aan talen. In welke opzichten verschillen die talen eigenlijk van elkaar? We kijken naar verschillen in klanken, woordstructuur, zinsbouw en betekenis. Welke typen talen worden onderscheiden? Waarom zijn er zoveel verschillende talen? Hoe ontstaan nieuwe talen, en waarom verdwijnen er nu zoveel talen? Ook kijken we naar de variatie binnen een taal, bijvoorbeeld tussen spreektaal en schrijftaal, tussen mannentaal en vrouwenpraat, of tussen plat en beschaafd praten.

In het tweede deel vragen we ons af welke algemene bouwprincipes er aan de variatie ten grondslag liggen. In termen van deze uniforme bouwprincipes proberen we een inzicht te verwerven in structuur en werking van het menselijk taalvermogen — het vermogen dat een kind in staat stelt om spontaan een 'moedertaal' te verwerven. We bekijken de verschillen tussen die spontane eerste taalverwerving, en het latere leren van een vreemde taal.

Tenslotte belichten we de thematiek van verscheidenheid en uniformiteit aan de hand van de positie van taal in de multilinguale informatiemaatschappij. Welke problemen treden op bij het vertalen van een tekst, en hoe kunnen vertalers die problemen oplossen? Wat is het effect van de technologie op de taaldiversiteit? Welke hulpmiddelen heeft een taal nodig om te overleven in cyberspace?

Onderwijsvorm en toetsing

Deze cursus bestaat uit verschillende componenten. Ten eerste zijn er colleges, op woensdag en vrijdag. Voorafgaand aan een college moet je leesstof bestuderen. Na afloop moet je de bijbehorende individuele huiswerkopdrachten maken. Je antwoorden en oplossingen van het huiswerk moet je -- in uitgeschreven vorm -- meenemen naar het volgende college, waar we e.e.a. zullen bespreken.
Ten tweede zijn er practica op maandag, waarin we werken aan de practicum-opdrachten, of het resultaat ervan bespreken. Die opdrachten kunnen resulteren in mondelinge presentaties of in schriftelijke verslagen (bv. papers, essays, onderzoeksverslagen). Op de maandagen zullen we deze resultaten presenteren en erover discussiëren.

Voor ieder college (tweemaal per week) moet je rekenen op 2u leeswerk, 2 contacturen, en 2u huiswerk: 12 uur per week. Voor ieder practicum (eenmaal per week) moet je rekenen op 6u zelfstudie, plus 2 contacturen: 8 uur per week. Je wordt dus geacht 20 uur per week aan deze cursus te besteden.

Werkstukken en andere teksten moeten electronisch worden ingeleverd, via WebCT. Teksten moeten geschreven zijn in standaard HTML (dus niet geproduceerd met Microsoft Word!). Je mag ook een ultra-kort document inleveren met alleen een hyperlink naar het eigenlijke document. Controleer vooraf of alles goed werkt &mdash liefst vanaf een andere computer! Eenmaal ngeleverde werkstukken kan je niet meer wijzigen noch opnieuw inleveren! Vraag je docent om opheldering als de opdrachten niet duidelijk zijn!

Toetsing gebeurt op basis van drie ingeleverde werkstukken (zie hieronder, elk 2 punten waard) en de schriftelijke eindtoets (tentamen, 4 punten waard).

terug naar begin


Draaiboek

In het begin van de cursus hebben we veel practicum-bijeenkomsten. Je leert daarin de elementaire vaardigheden die je direct gaat toepassen in de rest van deze cursus, en uiteraard verder gedurende je studie. Tekst schrijven en bewaren op de computer, een webstek bouwen en ontsluiten, een wetenschappelijke bibliotheek gebruiken... dat hoort nu eenmaal bij een studie in de Faculteit der Letteren, en je leert het meteen.

(1) maandag 8 sept: practicum 1

Kennismaking, inleiding, overzicht.

Zorg dat je een computer-account hebt bij Letteren.
Controleer ook of je toegang hebt tot WebCT.

(2) woensdag/vrijdag 10/12 sept: mini-cursus HTML, les 1

Deze bijeenkomst (twee data, voor twee deelgroepen) gaan we besteden aan de minicursus HTML, gegeven door collega Louis des Tombe. Vandaag les 1. Je gaat o.a. leren zelf een webpagina te maken en op de facultaire webserver te ontsluiten.
Let op: Zowel de tijd als de plaats van deze bijeenkomst wijkt af van het aangekondigde rooster!
Voor studenten wiens achternaam begint met A..M:
	woe  10 sep  11-13  HTML les 1  KNG80 0.12 (28 plekken)
	vrij 19 sep  11-13  HTML les 2  KNG80 1.13 (28 plekken)
Voor studenten wiens achternaam begint met N..Z:
	vrij 12 sep  11-13  HTML les 1  KNG80 1.14 (18 plekken)
	woe  17 sep  11-13  HTML les 2  KNG80 0.07 (18 plekken)
Je hebt een account nodig voor de computerleerzalen bij Letteren (domain CLZ). Eerstejaars die de introductie bij het CIM hebben gevolgd beschikken reeds over zo'n account. Neem je login-gegevens mee!
Enkele nuttige verwijzingen: LET OP:
Als je op woensdag 10 sept HTML-1 doet (studenten A..M), dan heb je college op vrijdag 12 september (zie hieronder);
Als je op vrijdag 12 sept HTML-1 doet (studenten N..Z), dan heb je college op woensdag 10 september (zie hieronder).

(3) woensdag/vrijdag 10/12 sept: college 1

Enkele universalia, taalvermogen. LET OP:
Als je op woensdag 10 sept HTML-1 doet (studenten A..M), dan heb je college op vrijdag 12 september;
Als je op vrijdag 12 sept HTML-1 doet (studenten N..Z), dan heb je college op woensdag 10 september.
Dit werkcollege vind plaats op de eerder aangekondigde tijd (10-12 uur) en plaats (Drift 21, zaal 0.03), zowel woensdag 10 sept als vrijdag 12 sept.

In deze week zullen er geen colleges zijn, alleen trainingen in diverse vaardigheden.

(4) maandag 15 sept: bibliotheek

Deze bijeenkomst is gereserveerd voor bibliotheek-instructie in de Letterenbibliotheek (LB). We zijn weer gesplitst in dezelfde twee deelgroepen, zie de indeling hieronder. De instructie wordt gegeven in de Letterenbibliotheek, Drift 27. De hoofdingang is op Wittevrouwenstraat 7-11 (via witte poort van de Universiteitsbibliotheek). We verzamelen in de hal. Je hebt een pen en papier nodig, plus je collegekaart. Deelname is verplicht!
Voor studenten wiens achternaam begint met A..M:
	15 sep  09-11 u	  instructie LB		Dr27
Voor studenten wiens achternaam begint met N..Z:
	15 sep  11-13 u	  instructie LB		Dr27

(5) woensdag/vrijdag 17/19 sept: mini-cursus HTML, les 2

Bijeenkomst (twee data, voor twee deelgroepen) voor de mini-cursus HTML, les 2. LET OP: Deze les vindt plaats op een andere dag dan die van vorige week! De bijeenkomsten vinden plaats op de volgende tijden en plaatsen:
Voor studenten wiens achternaam begint met A..M:
	woe  10 sep  11-13  HTML les 1  KNG80 0.12 (28 plekken)
    vrij 19 sep  11-13  HTML les 2  KNG80 1.13 (28 plekken)
Voor studenten wiens achternaam begint met N..Z:
	vrij 12 sep  11-13  HTML les 1  KNG80 1.14 (18 plekken)
	woe  17 sep  11-13  HTML les 2  KNG80 0.07 (18 plekken)

(6) deze week alleen vaardigheden, geen werkcollege

Gebruik je tijd goed! Leer basisvaardigheden ICT, verbeter je webpagina's, maak de huiswerkvragen, lees de reader!

(7) maandag 22 sept: college 2

Typologie, classificatie van talen, basisterminologie.

(8) woensdag 24 sept: college 3

Diversiteit (I): Taalverandering, genetische verwantschap.

(9) vrijdag 26 sept: college 4

Diversiteit (II): Talen in contact, pidgins, creolentalen.

(10) maandag 29 sept: practicum 2

Trio's samenstellen. Voorbereiding van eerste opdracht: presentaties en werkstukken over bedreigde talen. Voorbereiding van tweede opdracht: variatie in uitspraak van klinkers.

(11) woensdag 1 okt: college 5

bedreigde talen

(12) vrijdag 3 okt: college 6

linguïstisch relativisme

(13) maandag 6 okt: practicum 3

Eerste uur: groepspresentaties over vreemde talen.
Voor deze eerste opdracht ben je ingedeeld in een groep van 3 à 4 studenten. Elke groep adopteert een exotische taal. Over die taal schrijven jullie als groepje een kort essay van maximaal 4 pagina's. In het essay geef je een portret van de taal aan de hand van wat we in de vorige sessies hebben behandeld (tot welke taalfamilie behoort de taal, wat zijn de typologische eigenschappen, hoeveel sprekers zijn er, is de taal bedreigd, worden er stappen ondernomen tegen die dreiging, etc). Dit essay moet je uiterlijk vandaag (23:55u) inleveren via WebCT, en het telt mee voor de beoordeling.
Teksten moeten geschreven zijn in standaard HTML (dus niet geproduceerd met Microsoft Word!). Je mag ook een ultra-kort document inleveren met alleen een hyperlink naar het eigenlijke document. Controleer vooraf of alles goed werkt &mdash liefst vanaf een andere computer! Eenmaal ngeleverde werkstukken kan je niet meer wijzigen noch opnieuw inleveren!
Ten tweede moet je een mondelinge presentatie voorbereiden, waarin je je resultaten samenvat in maximaal 6 minuten. Maak daarbij gebruik van visuele hulpmiddelen: bord, overhead-projector, computer-projector, enz. Houd ook rekening met een korte periode na afloop (1 à 2 minuten) waarin het publiek vragen kan stellen. Deze presentaties gaan we in het eerste uur beluisteren.

Tweede uur: discussie over bedreigde talen.

Ten derde moet je als groepje een gezamenlijk standpunt innemen in het debat: wat zijn goede of slechte redenen om je druk te maken over het verdwijnen van talen. Is het wenselijk om taaldiversiteit te behouden, en zo ja hoe dan?
Aan de hand van de voorbereide standpunten discussiëren we over bedreigde talen en taaldiversiteit. We kijken ook naar de inspanningen om te komen tot een UNESCO 'Universal Declaration of Linguistic Rights' (http://www.unesco.org/most/ln1.htm, http://www.linguistic-declaration.org/).

(14) woensdag 8 okt: college 7

Eerste uur: vervolg groepspresentaties over vreemde talen.
Tweede uur: discussie over verdwijnende talen.

(15) vrijdag 10 okt: college 8

variatie binnen één taal: gender, poldernederlands


(16/18) maandag 13 okt en vrijdag 17 oktober: toets HTML / practicum 4

Deze twee bijeenkomsten worden voor de twee deelgroepen verschillend ingevuld. Voor sommigen de toets van het onderdeel HTML, voor anderen gelegenheid voor zelfwerkzaamheid.
Voor studenten wiens achternaam begint met A..M:
	maa  13 okt  09-11  toets HTML  KNG80  1.13 (28 plekken)
	vrij 17 okt         zelfwerkzaamheid
Voor studenten wiens achternaam begint met N..Z:
	maa  13 okt         zelfwerkzaamheid
	vrij 17 okt  09-11  toets HTML  KNG80  1.13 (28 plekken)

De zelfwerkzaamheid is uiteraard facultatief. Je kan met je groepje zelfstandig werken aan de tweede opdracht voor volgende week, of je kan de tijd gebruiken om je verslag te schrijven.

(17) woe 15 oktober: college 9

uniformiteit

In dit college proberen we zicht te krijgen op de universele bouwprincipes die aan de verschillende talen ten grondslag liggen. Deze bouwprincipes proberen we vast te leggen in een wiskundige vorm, waardoor we ermee kunnen "rekenen".
Deze bijeenkomst wordt verzorgd door Willemijn Vermaat, e-dres willemijn.vermaat@let.uu.nl.
Het gepresenteerde materiaal, met verwijzingen naar internetbronnen, kan je hier terugvinden: scherm-afbeeldingen, afdruk-versie.

(16/18) maandag 13 okt en vrijdag 17 oktober: toets HTML / practicum 4

zie hierboven onder 13 oktober


(19) maandag 20 okt: practicum 5

klinkeruitspraak in het Nederlands

Deze bijeenkomst is facultatief.
Onderstaande tweede opdracht moet je vandaag inleveren!

Jullie moeten het beroemde onderzoek van Bill Labov een beetje gaan herhalen (zie reader, p32). Jullie onderzoek heeft betrekking op de sociale verschillen in de uitspraak van de klinkers ei, aa en a in Utrecht in het jaar 2003.
Breng met je trio-genoten een bezoek aan de Bijenkorf, en ontlok een aantal verkopers of verkoopsters de gewenste klinkers. Dat kan je doen door vragen te stellen, waarbij je weet dat het antwoord een woord zal bevatten met de gezochte klinkers. Je kan bv. naar de prijs vragen van een artikel dat "vijftien euro" kost. Gebruik je creativiteit! Luister zeer goed naar de gezochte klinkers, en probeer ze zo exact mogelijk weer te geven. Klinkt de ei meer als è, ie, ai, aai, oi? Herhaal deze tactiek voor de klinkers aa en a. Probeer ook of je de gehoorde klinkers kan reproduceren, liefst buiten gehoorsafstand van de geïnterviewde. Het is het handigste als één student het gesprek voert, terwijl de anderen luisteren en noteren. Wissel de rollen ook af!
Herhaal deze "interviews" in de Vroom & Dreesmann en in de HEMA. Zorg dat je in ieder warenhuis tenminste 5 realisaties noteert (hoe meer hoe beter) van elk van de 3 klinkers. In totaal moet je dus tenminste (3 warenhuizen x 5 verkoopsters x 3 klinkers) 45 uitingen verzamelen.
Vergelijk de resultaten tussen de drie warenhuizen, zijn er sociale verschillen in de uitspraak van deze drie klinkers? Zorg voor een overtuigend betoog met heldere conclusies. Leg je daden en je handelingen duidelijk vast in een schriftelijk verslag. Dit verslag moet je vandaag (uiterlijk 23:55u) inleveren via WebCT, en het telt mee voor je beoordeling. Vermeld dus duidelijk ieders naam en studentnummer! Teksten moeten geschreven zijn in standaard HTML (dus niet geproduceerd met Microsoft Word!). Je mag ook een ultra-kort document inleveren met alleen een hyperlink naar het eigenlijke document. Controleer vooraf of alles goed werkt &mdash liefst vanaf een andere computer! Eenmaal ngeleverde werkstukken kan je niet meer wijzigen noch opnieuw inleveren!

(20) woe 22 okt: college 11

tweede-taalverwerving
NT2: Nederlands als tweede taal

(21) vrijdag 24 okt: college 12

fonetische verschillen tussen talen (ritme en intonatie).

(22) maandag 27 okt: practicum 6

Deze bijeenkomst is vervallen; besteed deze tijd aan zelfstudie t.b.v. opdrachten en leesstof.
Derde opdracht: Bestudeer het "taalkundig manifest" getiteld Het Multiculturele Voordeel: Meertaligheid als uitgangspunt, van het Meertens Instituut.
Schrijf een paper van ongeveer 1 pagina (minimaal ½, maximaal 1½ pagina A4), waarin je een weloverwogen en goed geformuleerd oordeel geeft over de meningen en voorgestelde oplossingen in het manifest. Je kunt je eventueel beperken tot de hoofdpunten, waarmee je het juist wel of juist niet eens bent. Deze opdracht moet je individueel uitvoeren, en er zal gecontroleerd worden op plagiaat!
Lever je paper uiterlijk vandaag (23:55u) in via WebCT; het telt weer mee voor je beoordeling.

(23) woensdag 29 oktober: college 13

vertalen

We kijken naar twee onderwerpen: menselijke vertalingen en hun beperkingen, en machinale vertalingen en hun beperkingen. Wat zijn de verschillen tussen menselijke en machinale vertalingen?

(24) vrijdag 31 okt: vragenuurtje

Deze laatste bijeenkomst is gereserveerd als vragen-uurtje, ter voorbereiding op het eindtentamen. Er zal geen nieuwe stof gepresenteerd worden, maar je kan vragen stellen over de colleges of leeswerk van eerdere bijeenkomsten.

woensdag 5 nov: tentamen

9:00 - 12:00 uur precies, Kromme Nieuwegracht 80, zaal 0.06

Terug naar het begin


Verder lezen

Hier volgen enkele inleidende en populair-wetenschappelijke boeken en webstekken op het gebied van taal en taalwetenschap: Daarnaast kan je uiteraard de bibliografieën gebruiken die in de reader te vinden zijn aan het einde van de meeste artikelen of hoofdstukken.

Verder surfen

Oude cursuspagina's

Aanvullend materiaal is te vinden op de oude web-pagina's van deze cursus: 2000 (Hugo Quené), 2001 (Michael Moortgat), 2002 (Hugo Quené),

Terug naar het begin


2003.11.23 HQ