Klank en Ritme

Melodie en Ritme in Talen

codes 200700273 en 200500180

2007-2008, blok 2, november-februari



Nieuws

Om praktische redenen, en vanwege de grote inhoudelijke overlap, worden de twee cursussen dit jaar gecombineerd. We houden daarbij de roostertijden aan van Klank en Ritme, zoals hieronder aangegeven. De studenten van Melodie en Ritme in Talen hebben hierover een e-mail ontvangen.

Praktisch

Docenten

Hugo Quené
e-mail: hugo punt quene AT let uu nl,
adres: opleiding Taalwetenschap, Trans 10, 3512 JK Utrecht, kamer 1.08.B
spreekuur: dinsdag 14:00-15:30 en op afspraak

Barbara Titus
e-mail: barbara punt titus AT let uu nl

Rooster

Iedere week is er een hoorcollege, en twee werkcolleges.

cursusjaar 2007-2008, blok 2
maandag 11.00-12.45UCU: Geb.U: 2.20hoorcollege
woensdag 13.15-15.00KNG 80: 1.02werkcollege
vrijdag 9.00-10.45KNG 80: 1.02werkcollege

Leesstof

Als leesstof gebruiken we een brede selectie van hoofdstukken en artikelen. Deze zullen meestal worden aangeboden in electronische vorm, via WebCT. Een voorlopige leeslijst komt binnenkort beschikbaar.

Inhoud

Klank en Ritme:
In spraak en in muziek worden klanken geproduceerd. Door het patroon waarmee die klanken in het tijdsverloop gemaakt worden, ontstaat ritme. In deze cursus gaan we nader in op de overeenkomsten en verschillen tussen taal en muziek, met name op het gebied van ritme, tempo en `timing'. Enkele van de vragen die we vermoedelijk zullen bespreken zijn de volgende: Waarom zijn kinderliedjes meestal erg ritmisch? En waarom praten we tegen kleine kinderen ook zo ritmisch? Hoe zou je de ritmische verschillen tussen gesproken Frans en Engels kunnen omschrijven? En vinden we die verschillen ook terug in de muziek van Franse en Engelse componisten? Draagt ritme eigenlijk bij aan de verstaanbaarheid van spraak? Hebben goede redevoeringen (of goede gesproken reclames) ook bijzondere ritmische eigenschappen? En waarom kunnen veel stotteraars niet vloeiend spreken, maar wel vloeiend zingen?

Melodie en Ritme in Talen:
In lopende spraak zijn er voortdurend wisselingen van spreektempo, er zijn korte en langere pauzes en de spreker varieert toonhoogte en luidheid. Er zal aandacht gegeven worden aan het hoe en waarom van deze aspecten van spraak, zowel vanuit het perspectief van de spreker als van de luisteraar. Verschillende communicatieve functies van prosodie worden besproken, mede tegen de achtergrond van de samenhang tussen taalstructuur en prosodische structuur.Verder wordt ingegaan op twee modellen of grammatica"s van intonatiestructuur en frasering en er wordt kort aandacht geschonken aan de transcriptie daarvan. Ook komen ritmische verschillen tussen talen aan de orde. Tenslotte wordt ingegaan op de wijze waarop belangrijke aspecten van intonatie en temporele organisatie van spraak in een bepaalde taal in regels gevangen kunnen worden, met het oog op tekst-naar-spraak-toepassingen.

Werkvorm en toetsing

Deze cursus bestaat uit verschillende componenten. Ten eerste zijn er hoorcolleges op maandag. Voorafgaand aan het hoorcollege (waarvan enkele door gastdocenten) moet je de bijbehorende leesstof bestudeerd hebben. Ten tweede zijn er werkcolleges, op woensdag en vrijdag. Hierin gaan we dieper in op het thema van het voorafgaande hoorcollege. Ter voorbereiding moet je leesstof bestuderen en/of opdrachten maken.

Voor de hoorcolleges (eenmaal per week) moet je rekenen op (bij benadering) 3u leeswerk vooraf, 2 contacturen, en 1u zelfstudie achteraf. Voor de werkcolleges (tweemaal per week) moet je rekenen op (bij benadering) 4u zelfstudie vooraf (leeswerk en opdrachten), 2 contacturen, en 1u zelfstudie achteraf. Je wordt dus geacht 20 uur per week aan deze cursus te besteden.

Het is nadrukkelijk de bedoeling dat je uitsluitend eigen werk inlevert ter beoordeling. Je mag dus niet antwoorden en verslagen kopiëren van anderen! Zulk plagiaat wordt beschouwd als een vorm van fraude. De sancties daartegen kan je nalezen in de Onderwijs- en Examenregeling.
Bestudeer deze checklist over plagiaat, en lees ook deze uitleg over Wat is citeren, parafraseren, plagiaat? (van UB Universiteit Utrecht, ontleend aan lesmodule Hoe verwerk ik literatuur in mijn verslag? van de UB Vrije Universiteit Amsterdam).
Als je twijfelt over de juiste werkwijze, vraag dan vooraf om opheldering bij de docenten.

Halverwege de cursus is er een schrijfopdracht als tussentijdse toets (30%). De opdrachten voor werkcolleges tellen mee voor 30%. Tenslotte is er een afsluitend tentamen dat meetelt voor 40%.


Draaiboek

ma 12 nov: hoorcollege

Inleiding, huishoudelijke zaken.
Analogieën tussen taal en muziek. Wat is ritme, wat is klank? (HQ+BT)

geen leesstof

Opdracht: Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen taal en muziek?

Verwijzingen:

woe 14 nov

Emotie en prosodie (BT afwezig)

Leesstof: Frick 1985 (vanuit domein uu.nl), Burkhardt et al 2006.

Verwijzingen:

vrij 16 nov

Emotie en muziek (BT)

Leesstof: Haaften 2005, Schoot 2005a en 2005b, Kunst 1988 H6

Opdracht: gemoedstoestanden in muzikale fragmenten

ma 19 nov: hoorcollege

Klank en akoestiek, ritme in spraak, ritmische verschillen tussen talen (HQ)

Leesstof: Nooteboom 1997, Roach 1998.

woe 21 nov: werkcollege

Uitloop van 19/11 (BT afwezig): nPVI, rhythm classes; intonatie

Leesstof: zie 19 nov

vrij 23 nov: bibliotheek-instructie

nadere informatie volgt

ma 26 nov: hoorcollege

Evolutie van taal en muziek, gemeenschappelijke voorloper? (HQ+BT)

Leesstof: Mithen 2005, Hoofdstukken 1 en 2

Verwijzingen:

woe 28 nov: werkcollege

Uitloop van 26/11 (BT afwezig)

Leesstof: nog niet bekend

vrij 30 nov: werkcollege

diversiteit in taal en muziek

Leesstof: geen

Opdracht:
Zoek een stukje spraak en een stukje muziek van eenzelfde (inheemse) cultuur. Bereid een presentatie voor van ca. 5 minuten over de verschillen en overeenkomsten tussen spraak en muziek in deze opnames. Kijk voor nadere instructies in WebCT.

ma 3 dec

Nabespreking groepsopdracht (BT/HQ).

Leesstof: geen

woe 5 dec

Gestures, movement, embodiment, entrainment (HQ).
Over de lichamelijke aspecten van muziek maken en converseren.

Aanbevolen leesstof: Gill 2007, p.591-602, te vinden via WebCT.

Verwijzingen:

vrij 7 dec

Convergentie van taal en muziek: rituelen, mantra's, en religieuze ceremonies. (BT)

Verwijzingen:

ma 10 dec

Muzikale retoricatheorieën uit de muziekgeschiedenis; affektenleer (BT).

Retorica, affektenleer, madrigalismen (BT)

Opdracht: Retorische wendingen in eenvoudige barokke symfonia"s aanwijzen

Leesstof: nog niet bekend

woe 12 dec

Prosodie, retorica, overtuigingskracht in spraak(HQ)

Leesstof: Cicero De Oratore, Megehee et al 2003

Verwijzingen:

vrij 14 dec

Bijdrage van ritme aan perceptie, in taal en muziek (Hugo)

Leesstof: Quené & Port 2002 en 2005

ma 17 dec

Infant-Directed Speech en Hmmmmmm (HQ)

woe 19 dec

zelfstudie: geen bijeenkomst

vrij 21 dec: tussentijdse toets

De toets zal bestaan uit enkele essay-opdrachten. Hierbij moet je enkele korte beschouwingen schrijven, naar aanleiding van enkele vragen. Je wordt geacht om alle leesstof en college-aantekeningen te hebben bestudeerd. In de toets houden we rekening met de verschillende nivo's van de studenten.
Fictieve voorbeeld-vragen:
Wat is ritme? Bespreek twee kenmerken van ritme die volgens jou het belangrijkste zijn, in maximaal 250 woorden.
"Zoals de ouden zongen, piepen de jongen." Een opvallende overeenkomst tussen mensen en zangvogels (bv. vinken, spreeuwen, merels) is dat ze alle hun taal c.q. zang als kind moeten leren van hun ouders. Bespreek de overeenkomsten en verschillen tussen mensen en zangvogels in hun taal/zang, en beargumenteer of je de overeenkomsten, danwel de verschillen het belangrijkste vindt. Gebruik maximaal 250 woorden.

21 dec – 5 jan: Kerst-reces

In de weken 52 en 01 wordt er geen onderwijs gegeven.

ma 07 jan

[inhoud volgt]

woe 9 jan

Gastcollege door Henkjan Honing (UvA): Structure and interpretation of rhythm and timing in music.

Leesstof: Honing (2002), te vinden via WebCT. In dat document vind je ook een samenvatting van dit gastcollege.
Zie ook weblog www.musiccognition.nl.

vrij 11 jan

Tussen spraak en muziek: mantra's, rap, parlando, etc.

ma 14 jan

(vervolg van 11 jan)

woe 16 jan

Gastcollege door Makiko Sadakata (RU), over de wisselwerking tussen ritmes in taal en in muziek.

vrij 18 jan

Bespreking tussentoets. Afronding, vragen, terugblik.

ma 21 jan

Gastcollege door Vincent Meelberg (RU). Wat is muzikale narrativiteit?

Leesstof: Meelberg 2006, Preface

woe 23 jan

Geen bijeenkomst. Zelfstudie voor eindtentamen.

vrij 25 jan

Tentamen.


Verder lezen

Verder grazen


© 2007-2008 HQ 2008.02.22

Valid HTML 4.01! Valid CSS!