Inleiding Taalkunde, semantiek 1

Henriëtte de Swart

 

Definitie:

Semantiek is de studie van betekenis

 

Vragen:

® Wat is betekenis?

® Betekenis van wat?

 

· Wat is betekenis?

 

(i)      Het rode licht betekent dat je niet mag

         oversteken.

 

(ii)     {a,b,c} betekent ‘de verzameling

bestaande uit de elementen a, b, c.’

 

(iii)    Het Franse woord chien betekent

‘hond’.

 

(iv) Wat is de betekenis van het woord

polysynthetisch?

 

· Wat niet:

 

‘diepere’ betekenis of ‘inherente waarde’

Wat betekent religie voor u?

 

Implicatie

Als hij zijn baan verliest betekent dat

armoede.

 

‘Natuurlijke’ betekenis

Die wolken betekenen dat het gaat

regenen.

 

 

 


Betekenis van wat?

 

Natuurlijke taal

 

·       betekenis van woorden

 

lexicale semantiek

 

®     vraag: waar eindigt taalkundige kennis, en begint kennis van de wereld?

 

·       betekenis van constituenten, zinnen

 

® vraag: hoe wordt de betekenis van complexe gehelen opgebouwd uit die van woorden?

 

·       betekenis van teksten

 

® vraag: is de semantiek van teksten ‘anders’ dan de semantiek van zinnen?

 

De plaats van semantiek in de taalkunde

 

·       Communicatie

 

·       Relatie taal – cognitie – wereld

 

·       Redeneren met taal

 

¨      entailment

logische/semantische inferentie

 

         Elly heeft een langharige teckel        ®

Elly heeft een teckel      ®

Elly heeft een hond        ®

Elly heeft een huisdier ®

¨      presuppositie

         vooronderstelling

 

         Jan is ook naar Parijs geweest.

         Elly betreurt het dat Piet niet mee gaat.

         Mijn fiets is gestolen!

 

¨      implicatuur

         ‘invited inference’

 

         Jullie mogen hoofdstuk 1 lezen.

         Jan is niet ongelukkig.

         Ik denk dat Jan gelijk heeft.

 

Thema’s van onze colleges:

 

·       Natuurlijke taal tegenhangers van

ingrediënten van de logica: kwantificatie, bereik, anafora

 

·       Variatie in betekenis

 

·       Betekenis op discourse niveau

 

·       Verwerving van betekenis